09 Nisan 12.30'a kadar verilen siparişleri kargoya verip tatile çıkıyoruz. Tatil boyunca vereceğiniz siparişler 15 Nisan’da kargolanır! İyi Bayramlar!
0546 155 50 17 0312 92 20 390
  • Sepetinizde ürün bulunmuyor.

    • 150.00 TL ve üzeri alışverişlerinizde ücretsiz kargo gönderimi yapılmaktadır.
  • GİRİŞ

Adezyon Nedir? Adezyon Kuvveti Nedir?

Adezyon, farklı cinsteki taneciklerin birbirine tutunma eğilimi olarak tanımlanabilir. Eğilimin sebebi ise farklı cinsteki bu parçacıklar arasındaki adezyon kuvvetleridir.

Adezyon olayı, farklı türdeki malzemelerin temas yüzeylerindeki atomların ve moleküllerin aralarındaki etkileşimlerle ilgilidir. Örneğin elektriksel yönden kutuplu (polar) yapıdaki su molekülleri, yine kutuplu yapıdaki moleküllerden oluşan cam bir yüzeyle karşılaştıklarında adezyon etkisi oldukça güçlü olabilir. Buna karşın, su molekülleri ile kutupsuz (apolar) moleküller barındıran türde bir plastik yüzey arasındaki adezyon etkisi çok daha zayıf olacaktır.

Adezyon kuvvetinin arka planında moleküller arası elektromanyetik kuvvetler bulunmaktadır.

Adezyon örnekleri

Cam bir bardaktan su içildiğinde bardakta bir miktar su kalır. Plastik bir bardaktan su içildiğinde ise bardakta çok daha az su kalır. Bunun nedeni cam ve su arasındaki adezyon etkisinin plastik ve su arasındakine göre daha büyük olmasıdır.

Yağmurlu bir gün sonrasında eğimli duran yaprakların üzerinde bile su damlalarının düşmeden durabildiğini görürüz. Su damlaları ve yapraklar arasındaki adezyon kuvvetleri, su damlalarının yapraklara yapışmasını sağlar. Adezyon olayı bu gibi sebeplerden ötürü, yapışma ismiyle de anılır.

Adezyon etkisi
Yapraklar üzerindeki su damlacıkları adezyon etkisiyle yüzeylerde durabiliyor.

Bir deney tüpü içerisindeki suyun yüzeyi içbükey (konkav) bir görünüm alır. Bunun sebebi su taneciklerinin cam yüzeye tutunma isteğidir.

Cıva ise bir deney tüpüne konulduğunda dışbükey (konveks) bir görünüm alır. Bunun sebebi de cıvanın kendi iç kohezyon etkisinin cam yüzeye yapışma isteğine baskın gelmesidir. Cıvadaki güçlü kohezyon etkisi, cıvanın adezyon etkisiyle cam yüzeye tutunmasına engel olur.

Yüzeylerin oluşturduğu bu biçimlere menisküs denir. İçbükey menisküs, adezyonun kohezyona baskın olması; dışbükey menisküs ise kohezyonun adezyona baskın olması sonucunda ortaya çıkar.

İçbükey ve dışbükey menisküs
Deney tüpü içerisindeki su içbükey bir menisküs, civa ise dışbükey bir menisküs oluşturur.
Adezyon farklı cins moleküller arasındaki çekim etkisidir.
Adezyon kuvvetlerinin büyüklüğü sıvı ve kabın temas yüzeyindeki atomların ve moleküllerin aralarındaki etkileşimlerle ilgilidir. Bu etkileşimlerin derecesini hem sıvı moleküllerinin hem de kabın yapıldığı malzemeyi oluşturan moleküllerin özellikleri belirler.
Su molekülleri arasındaki kohezyon kuvvetleri değişmez, çünkü suya kohezyon kuvvetlerini değiştirecek bir etkide bulunulmamıştır. Örneğin sıcaklığı sabittir. Ya da başka bir sıvıyla ya da katıyla karıştırılmamıştır. Menisküs içbükeyken adezyon kohezyona baskındır. Menisküsün dışbükey şekle dönüşmesi adezyonun azalması sonucunda kohezyonun baskın hale geldiğini gösterir.

Islatma

Adezyon kohezyona ne kadar fazla baskınsa, sıvı temas ettiği yüzeyi o kadar iyi ıslatır. Örneğin suyun bir peçeteyi ıslatmasını düşünelim. Su molekülleri kendi başınayken kohezyon etkisiyle birbirine tutunma ve damla halinde bulunma eğilimindedir. Ancak peçetedeki moleküllerle yan yana geldiğinde adezyon baskın gelir ve damlacığın yüzeyi yarılır ve su peçeteye tutunur.

Adezyon ile ilgili örnek sorular

Hangi moleküller arasındaki çekim etkisine adezyon denir?


Bir kap içerisindeki sıvı ve kap yüzeyi arasındaki adezyon kuvvetlerinin büyüklüğü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Camdan yapılmış bir deney tüpündeki su içbükey menisküs oluşturuyor. Su, sıcaklığı değişmeksizin, başka türde malzemeden üretilmiş içi boş bir deney tüpüne boşaltıldığında, bu kez dışbükey bir menisküs oluşturuyor. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Tolga Bilgin
Tolga Bilgin
İstanbul doğumlu. Lise eğitimini o zamanki adıyla Beylerbeyi Lisesi, şimdiki adıyla Hacı Sabancı Anadolu Lisesi’nde tamamladı. 1996 yılında Boğaziçi Üniversitesi Fizik Öğretmenliği Bölümü’ne girdi. Birçok öğrenciyi Fizik alanında sınavlara hazırladı. Olimpiyat sorularıyla uğraşmayı, fiziğin çeşitli alanlarında kafasına takılan tüm noktaları derinlemesine araştırmaya bayılıyor. Oğluyla beraber Roblox oynamayı, yürüyüş yapmayı ve Netflix’te dizi seyretmeyi seviyor.

Faydalı İçerikler

Online İmza Günleri Programı

Online İmza Günleri Programı 3-5 Ağustos 2022 tarihleri arasında alacağın bütün kitapları Ertan Sinan Şahin senin için imzalıyor. Satın alma [...]

2021 YKS Fizik Canlı Yayınları

2021 YKS Fizik Canlı Yayınları Geleneksel YKS öncesi canlı yayınlarımıza başlıyoruz. Bu sefer soru çözümlerini Tolga Bilgin’le birlikte yapıyoruz. Elimizden [...]

YKS için 4 Büyük Hata

YKS için 4 Büyük Hata Hata 1: Saklanmak Öğrenciler saklanır. Kaçak dövüşür. Eksiklikleri ortaya çıkmasın diye çabalar. Oysa sınav gerçekçidir. [...]