Aynı cins moleküllerin birbirini çekmesine kohezyon denir. Bu moleküllerin birbirine uyguladıkları çekme kuvvetine ise kohezyon kuvveti denir.
Kohezyon kuvvetinin arka planında elektriksel çekim kuvveti vardır. Molekülleri oluşturan atomların elektronlarının dağılımı iki molekülün birbirine uygulayacağı elektriksel çekim kuvvetini belirleyecektir.
Kohezyon örnekleri
Su moleküllerinin bir damla şeklinde bir arada durmasında kohezyon kuvveti etkilidir. Bu kuvvet, elektriksel anlamda kutuplanan moleküllerin birbirine uyguladığı Coulomb kuvvetidir. Kohezyon kuvveti sayesinde su damlası içinde yer alan moleküller birbirini çeker.
Zaman zaman kıyafetimize dökülen suyun elbisemizi ıslatmadan kayıp gittiğine tanık oluruz. Bu durumun yaşanmasında su moleküllerinin birbirine uyguladığı kohezyon kuvveti etkilidir. Suyun bir yüzeyi ıslatmasında adezyon, yani farklı cins moleküllerin birbirini çekmesi olayı etkindir. Eğer su bir yüzeyi ıslatmıyorsa suyun kohezyonun, su ve yüzey arasındaki adezyona baskın olduğu söylenebilir.
Bir başka güçlü kohezyon örneği de cıva için geçerlidir. Masa üzerine dökülen bir miktar cıva yüzeyi ıslatmaz (yüzeye yapışmaz) ve kohezyon etkisiyle büyük damlacıklar halinde kalabilir.
Islatma özelliğiyle ilgili bir örnek: su cam yüzeylere tutunur, yani ıslatır. Ancak cıva cam yüzeyleri ıslatmaz.
Kohezyon nelere bağlıdır?
Maddenin türüne bağlıdır. Örneğin cıva ve suyun kohezyon kuvvetleri birbirinden farklıdır.
Sıcaklığa bağlıdır. Genel olarak sıcaklık arttıkça bir maddenin molekülleri birbirinden uzaklaşmaya ve daha hızlı hareket etmeye başlar. Bu da kohezyon etkisini azaltır.
Farklı maddelerin karıştırılması. Suya deterjan karıştırıldığında, karışımdaki moleküller birbirini daha az çekmeye başlar. Böylece karışımın farklı cins moleküllere tutunması daha kolay olur. Bu da lekelerin sökülmesi için faydalı olur.
Kohezyonla ilgili örnek sorular
Hangi moleküller arasındaki kuvvete kohezyon denir?
Aynı cins moleküller
Doğru cevapÇözüm: Aynı cins moleküllerin birbirini çekmesine kohezyon denir. Farklı cins moleküllerin birbirini çekmesine ise adezyon denir.
Farklı cins moleküller
YanlışÇözüm: Aynı cins moleküllerin birbirini çekmesine kohezyon denir. Farklı cins moleküllerin birbirini çekmesine ise adezyon denir.
Su molekülleri cam yüzeyi ıslattığına göre bu olayla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Kohezyon adezyondan baskındır.
YanlışÇözüm: Su moleküllerini bir arada tutan kohezyon kuvvetidir. Eğer su cam yüzeyi ıslatıyorsa bu durum su ve cam molekülleri arasındaki adezyon kuvvetinin, su moleküllerinin kendi arasındaki kohezyon kuvvetine baskın geldiğini gösterir.
Adezyon kohezyondan baskındır.
Doğru cevapÇözüm: Su moleküllerini bir arada tutan kohezyon kuvvetidir. Eğer su cam yüzeyi ıslatıyorsa bu durum su ve cam molekülleri arasındaki adezyon kuvvetinin, su moleküllerinin kendi arasındaki kohezyon kuvvetine baskın geldiğini gösterir.
Bu bilgilerle yorum yapılamaz.
YanlışÇözüm: Su moleküllerini bir arada tutan kohezyon kuvvetidir. Eğer su cam yüzeyi ıslatıyorsa bu durum su ve cam molekülleri arasındaki adezyon kuvvetinin, su moleküllerinin kendi arasındaki kohezyon kuvvetine baskın geldiğini gösterir.
Bir sıvı molekülleri arasındaki kohezyon kuvvetleri hangisine bağlı değildir?
Sıvının sıcaklığına
YanlışÇözüm: Bir sıvının sıcaklığı, türü, saflığı vb. birçok etmen kohezyon kuvvetine etki eder. Sıvının konulduğu kabın malzemesi, sıvı ile kap arasındaki adezyonu etkiler. Kabın malzemesi, sıvı moleküllerinin kendi arasındaki kohezyon kuvvetini etkilemez.
Sıvının türüne
YanlışÇözüm: Bir sıvının sıcaklığı, türü, saflığı vb. birçok etmen kohezyon kuvvetine etki eder. Sıvının konulduğu kabın malzemesi, sıvı ile kap arasındaki adezyonu etkiler. Kabın malzemesi, sıvı moleküllerinin kendi arasındaki kohezyon kuvvetini etkilemez.
Sıvının bulunduğu kabın malzemesine
Doğru cevapÇözüm: Bir sıvının sıcaklığı, türü, saflığı vb. birçok etmen kohezyon kuvvetine etki eder. Sıvının konulduğu kabın malzemesi, sıvı ile kap arasındaki adezyonu etkiler. Kabın malzemesi, sıvı moleküllerinin kendi arasındaki kohezyon kuvvetini etkilemez.
Cevap Anahtarı
Soruları çözdükten sonra bak. ✓ doğru cevabı gösteriyor, çözüm satırı gerekçesini anlatıyor.
Soru 1
Hangi moleküller arasındaki kuvvete kohezyon denir?
- Doğru cevap: Aynı cins moleküller
- Yanlış: Farklı cins moleküller
Çözüm: Aynı cins moleküllerin birbirini çekmesine kohezyon denir. Farklı cins moleküllerin birbirini çekmesine ise adezyon denir.
Soru 2
Su molekülleri cam yüzeyi ıslattığına göre bu olayla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Yanlış: Kohezyon adezyondan baskındır.
- Doğru cevap: Adezyon kohezyondan baskındır.
- Yanlış: Bu bilgilerle yorum yapılamaz.
Çözüm: Su moleküllerini bir arada tutan kohezyon kuvvetidir. Eğer su cam yüzeyi ıslatıyorsa bu durum su ve cam molekülleri arasındaki adezyon kuvvetinin, su moleküllerinin kendi arasındaki kohezyon kuvvetine baskın geldiğini gösterir.
Soru 3
Bir sıvı molekülleri arasındaki kohezyon kuvvetleri hangisine bağlı değildir?
- Yanlış: Sıvının sıcaklığına
- Yanlış: Sıvının türüne
- Doğru cevap: Sıvının bulunduğu kabın malzemesine
Çözüm: Bir sıvının sıcaklığı, türü, saflığı vb. birçok etmen kohezyon kuvvetine etki eder. Sıvının konulduğu kabın malzemesi, sıvı ile kap arasındaki adezyonu etkiler. Kabın malzemesi, sıvı moleküllerinin kendi arasındaki kohezyon kuvvetini etkilemez.