Kırık OBP, bir önceki yıl bir yükseköğretim programına yerleşmiş adayın ortaöğretim başarı puanının yerleştirme puanına yarı katsayıyla eklenmesidir. Normalde OBP 0,12 ile çarpılırken, kırık OBP'de 0,06 ile çarpılır.
Kırık OBP nedir?
OBP (ortaöğretim başarı puanı), lise diploma notunun 5 ile çarpılmasıyla elde edilir ve 250–500 arasında bir değer alır. YKS'de yerleştirme puanı hesaplanırken bu değerin belirli bir katı sınav puanına eklenir:
- Normal durumda: sınav puanı + OBP × 0,12 (en fazla 60 puan)
- Kırık OBP durumunda: sınav puanı + OBP × 0,06 (en fazla 30 puan)
Yani okuldan gelen katkı yarıya iner. OBP değerinin kendisi değişmez — değişen, o değerin yerleştirme puanına hangi katsayıyla eklendiğidir. "Kırık" denmesinin sebebi budur.
OBP ne zaman kırılır?
OBP'nin kırılmasında temel ölçüt üniversiteye kayıt yaptırmanız değil, YKS sonucuyla bir yükseköğretim programına yerleştirilmiş olmanızdır. Bir programa yerleştiğiniz yılın ardından tekrar YKS'ye girdiğinizde, OBP'nizin yerleştirme puanına katkısında kullanılan katsayı yarıya düşer.
Sınava girmek, tercih yapmak ya da yüksek puan almak tek başına OBP'yi kırmaz.
Kırılma kaç yıl sürer?
Örneğin 2026 YKS sonucuyla bir üniversite programına yerleştiyseniz, 2027 YKS'de OBP'niz kırılmış olarak hesaplanır. 2028 YKS'ye girdiğinizde ise 2027'de yeniden bir programa yerleşmediyseniz bu düşüş devam etmez.
Halk arasında "OBP iki yıl kırılır" gibi ifadeler kullanılsa da uygulama esas olarak yerleştiğiniz yılı takip eden sınav yılı için geçerlidir.
Sık karıştırılan durumlar
Üniversiteye yerleştim ama kayıt yaptırmadım, OBP yine kırılır mı?
Evet. Merkezi yerleştirmede bir programa yerleşmeniz yeterlidir; kayıt yaptırmamanız bu durumu değiştirmez.
Kayıt yaptırıp daha sonra kaydımı sildirirsem OBP düzelir mi?
Hayır. Sonradan kayıt sildirmek, yerleştirilmiş olduğunuz gerçeğini ortadan kaldırmaz. Bir sonraki YKS'de OBP yine kırılmış şekilde hesaplanır.
Açıköğretime (AÖF) yerleşirsem OBP kırılır mı?
Merkezî yerleştirmeyle bir açıköğretim programına yerleşmeniz de yükseköğretim programına yerleşme kapsamındadır. Dolayısıyla sonraki yıl yeniden YKS'ye girerseniz OBP katsayınız düşürülür.
Burada sık karıştırılan nokta şu: tercih yapmak OBP'yi kırmaz, bir programa yerleşmek kırar. Tercih listenizde bir bölüm bulunması tek başına herhangi bir sonuç doğurmaz. Ancak tercih sonucunda o programa yerleştirilirseniz, kayıt yaptırıp yaptırmamanızdan bağımsız olarak sonraki yıl OBP uygulaması etkilenir.
OBP nasıl kırılır, katsayı ne kadar düşer?
Kırılma, katsayının 0,12'den 0,06'ya inmesiyle gerçekleşir. Kaybedilen puan doğrudan OBP değerine bağlıdır: OBP ne kadar yüksekse kayıp o kadar büyüktür.
| Diploma notu | OBP | Normal katkı (×0,12) | Kırık katkı (×0,06) | Kayıp |
|---|---|---|---|---|
| 60 | 300 | 36 puan | 18 puan | 18 puan |
| 70 | 350 | 42 puan | 21 puan | 21 puan |
| 80 | 400 | 48 puan | 24 puan | 24 puan |
| 90 | 450 | 54 puan | 27 puan | 27 puan |
| 100 | 500 | 60 puan | 30 puan | 30 puan |
Örnek
Diploma notu 85 olan bir aday düşünelim. OBP'si 85 × 5 = 425 olur. Sınavdan 380 ham puan aldığını varsayalım:
- Normal: 380 + (425 × 0,12) = 380 + 51 = 431
- Kırık: 380 + (425 × 0,06) = 380 + 25,5 = 405,5
Aradaki fark 25,5 puandır. Bu, aynı sınav performansıyla farklı bir yerleştirme puanı anlamına gelir.
Bazı anlatımlarda aynı işlem doğrudan diploma notu üzerinden 0,6 ve 0,3 katsayılarıyla gösterilir. İki yöntem aynı sonucu verir; burada ÖSYM'nin kullandığı 250–500 arası OBP ölçeği esas alınmıştır.
Kırık OBP kaç bin sıra geri atar?
Puan kaybının sıralamaya nasıl yansıdığı her yıl ve her puan türü için değişir — sınavın zorluğu, puan yığılmaları ve aday sayısı belirleyicidir. Bu etkiyi kendi puanınız üzerinden görmek için YKS puan hesaplama sayfasındaki "Önceki sene yerleştim" seçeneğini işaretleyerek hesaplama yapabilirsiniz.
Kırık OBP'nin sıralamaya etkisini yıllara göre veriler ve OBP-sıralama tablosuyla birlikte ayrıntılı incelemek isterseniz: OBP'nin sıralamaya etkisi nedir? OBP ne kadar ileri ya da geri atar?
Kırık OBP düzeltilebilir mi?
OBP değeri lise tamamlandıktan sonra değiştirilemez. Kırık OBP durumunda da yapılabilecek tek şey, sınav puanını yükselterek kaybı telafi etmektir. Yukarıdaki tabloya göre diploma notu 90 olan bir adayın telafi etmesi gereken 27 puan, sınavda birkaç net fazla yapmaya karşılık gelir.
