11. sınıf, sınava hazırlığın gerçekten başladığı yıl. Bu sayfada bir yıl boyunca izleyebileceğin yol haritası altı adımda anlatılıyor: nereden başlayacağın, planını nasıl kuracağın, okul dönemini ve yazı nasıl değerlendireceğin, hangi alışkanlıklardan kaçınman gerektiği.
Her adımın videosu da bölümün içinde.
Şimdi ne yapmalısın?
Öncelikle sakin ol, çok doğru bir zamanda bu işi gündemine aldın. Yeterince zamanın var. İhtiyacın olan tek şey gerçekçi bir yaklaşım ve buna uygun bir plan.
Sınava hazırlıkta gerçekçi bir yaklaşım sahibi olmak oldukça ciddi bir konu. Yeni bir deneyim elde ediyorsun. Hangi çalışmanın ne kadar süreceği ve sınava hazırlıkta ne kadar zorlanacağın şimdiden tamamıyla bilemeyeceğin şeyler. Ama bunlar bir sorun değil. İlk adımları doğru attığın sürece bunlar senin için dert olmayacaktır.
Kendi başınasın…
Sınav sistemi, puan hesaplamaları, neye ne kadar zaman ayıracağın, okulda gördüklerin, kursta yapılanlar, senin eksiklerin… Sınava hazırlığa dair ne varsa aslında kendi başınasın.
Senin yerine düşünecek insanlar bulmaya çalışma asla. Bunu yapmaya çalışırsan çok iyi sonuçlar elde edemezsin. Ortalama olmak istemiyorsan, ortalama yöntemleri bir kenara bırak.
Sınava hazırlanmanın onlarca farklı yöntemi var. Sen kendi yöntemini bulmak zorundasın. Başkalarını taklit ederek bir yere varamazsın. Başlangıçta beğendiğin, aklına yatan yöntemleri seçerek başlarsın ama zamanla bu yöntemlere şekil vermek zorundasın.
Kimisi konunun tamamını bitirip soru çözer iyi öğrenir, kimisi her öğrendiği yeni bilgiye ait sorular çözerek oturtur. Kimisi konu anlatımları üzerinden öğrenir, kimisi soruyu çözerken konuyu öğrenir. Bunun gibi bir sürü detay var bu işin içinde. Sen en iyi nasıl öğreniyorsun? Bunu keşfetmek için zamanın olacak merak etme. Sadece verimsiz yöntemlere takılı kalmamaya çalış.
Harika bir plan nasıl yapılır?
Senin için çok kapsamlı ve harika bir plan yapabilir miyiz? Hem evet hem hayır. Bu plan yapmaktan ne anladığınla alakalı. Şimdilik yapacağın en iyi plan ana hatları içerebilir. Zamanla planına yön vermen gerekecek. Biz burada, bu ana hatları nasıl oluşturacağını ve planına nasıl yön vereceğini tartışacağız.
Her detayı kapsayan bir plana sahip olmak hepimizi rahatlatırdı. Ama sınava hazırlıkta böyle bir şey mümkün değil. Tamam sınav konuları belli, sınavın nasıl bir şey olduğu da öyle; ama sen bir insansın ve buradaki en önemli faktör de sensin. Senin bir yılını sen dahil kimse o kadar iyi öngöremez.
İyi bir plan ana hatları içermeli, genel gidişatına yön vermeli. Ama sana hangi gün neye çalışacağını söyleyen katı bir plana ihtiyacın yok. Böyle ezberlerden uzak dur. Başın ağrıyorken fizik çalışmak iyi bir fikir değildir ve sen başın ağrıyor diye o gün Türkçe çalışmayı tercih edebilirsin. Bir plan yaparım ve o plana da uyarsam başarılı olurum diyorsan bunu şimdiden unut. İhtiyacın olan asla bu değil.
Planlarına yön vermeyi zaman içerisinde öğrenmelisin. İlk başladığın şekilde götürmemelisin çalışmalarını. Edindiğin tecrübelere göre yön vermelisin çalışmalarına. Senin için verimsiz olan kısımları eksiltmeli, verim aldığın çalışmalara ağırlık vermelisin. Herkes için çok başarılı olan bir yöntem senin için hiç de başarılı olmayabilir.
Eğer belirli bir çalışma alışkanlığını henüz edinmediysen hangi yöntemlerin senin için verimli olacağına karar vermek için bir yerlerden başlamalısın. “Her gün bir konu bitireyim” diye bir plan yaparsın ama sonra görürsün ki, ilk çalıştığın konuları hemen unutuyorsun. Böylece planında değişikliğe gitmen gerekir. Bu iyi bir şeydir. Genelde ilk yapılan planlar berbat olur. Önemli olan zaman içerisinde senin için verimli olan yöntemleri geliştirmek.
Okul dönemi boyunca ne yapabilirim?
Önceliğin okul dersleri olmalı. Yani 11. sınıfın dersleri. Bu sene gördüğün dersler AYT’nin yarısını oluşturuyor. Hatta önem açısından yarısından fazlasını. 11 konularında çok sağlam olman gerekiyor yoksa 12. sınıf konuları senin için sıkıntılı olabilir. Ayrıca okul puanının önemini de unutma, yazılılara dikkat!
Öğrencilerde görmekte olduğu konuyu değil de bir başka konuyu çalışma hevesi çok yaygındır. Öğrenci tarafından 9. ve 10. sınıf temeli zayıf olduğu söylenir ve 11 derslerine gereken ağırlık verilmez. Sende de bu hastalık varsa bir an önce kurtul.
AYT’nin TYT’den daha önemli olduğunu unutma. Okulda öğrenmekte olduğun konularda kendini elinden geldiğince geliştirmeye çalış. Yazılılardan ve sınavlardan yüksek not almak gibi bir hedefin olsun. Elinden geldiğince yaza kadar kendini 11 konularında geliştirmeye çalış. Bunun faydasını göreceksin.
Sınavlarından yüksek not alman okul puanın açısından çok önemli olacak. Üstelik bunun telafisi de yok. O yüzden elinden gelenin en iyisini yapmaya çalış. 11 konularında çok çok iyi değilsen asla diğer sınıfların konuları bakmaya çalışma.
Eğer derslerin iyi gidiyorsa kendini Türkçe dersinde geliştirmeye çalışabilirsin. Türkçe dersi biraz zaman isteyen bir ders ve aynı zamanda sana çok yönlü katkıları olabilecek bir ders. Okuduğunu anlama ve hızlı okuma becerilerinin gelişmiş olması daha sonra çok işine yarayacak.
11. sınıfta hangi konuların işlendiğini ve bunların sınavda nasıl karşılık bulduğunu 11. sınıf fizik konuları sayfasından görebilirsin.
Yaz döneminde neler yapmalısın?
Yaz tatiline başlarken ilk hedefin 11. sınıf konularını tekrar etmek ve eksiklerini kapatmak olmalı. AYT'nin önemli bir kısmını 11. sınıf konuları oluşturuyor; bu temeli oturtmadan başka konulara geçme.
Birçok öğrenci yazın hemen 12. sınıf konularını bitirme telaşına kapılıyor. Acele etme. Önce geçmiş konuları sağlamlaştır.
Öğrendiklerini zamanla unutman son derece doğal — üçüncü, dördüncü, beşinci tekrardan sonra bilgi kalıcı hâle geliyor. Yani sorun unutman değil, tekrar etmemen.
TYT hazırlığına ise bir deneme çözerek başla. İlk denemede netlerin düşük gelirse korkma; bu, diyete başlarken tartıya çıkmak gibi bir başlangıç ölçümü. Deneme çözmenin bir faydası daha var: uzun süre odaklanma ve sınav kondisyonu kazanma süreci böylece erkenden başlamış oluyor.
Son olarak beklentini doğru kur. Yaz, mucize yaratacağın bir dönem değil; sınava adapte olduğun ve kendine en uygun çalışma yöntemlerini keşfettiğin bir dönem. Böyle bakarsan çok daha faydalı geçer.
Ezbere yöntemleri bir kenara bırak
“Bir dersi bitirmek için en az 3 kitap bitirmelisin!” Bu senin için ne ifade ediyor? Benim için hiçbir şey ifade etmiyor. Böyle ezberlerle varacağın noktayı görmek zorundasın.
Ezbere söylenmiş ve herkes için ifade edilen ortalama söylemlerden uzak durmalısın. Bir konuyu gerekirse 5 kitaptan çözersin. Gerekmiyorsa 1-2 kitaptan bakar geçersin. Senin neye ihtiyacın var? Birinin yazdığı listedeki kitapları bitirmeye mi? Benden kitap listeleri isteyeceksin ama ısrarla vermeyeceğim. Sana bu kötülüğü yapamam. Kaynak önerilerime bakarsan ne demek istediğimi anlarsın.
“Kendi başınasın…” derken bunu kastediyordum tam olarak. Nasıl çalışılması gerektiğini bilmek zorundasın. İnternetten, YouTube’dan oradan buradan kendine yol bulmaya çalışıyorsan bu işin dışında kalmışsın demektir.
Kendi yolunu nasıl mı bulacaksın? Korkma, bir yerden başla. Sonra ne yaptıysan değerlendir, daha iyi ne yapabilirdim diye düşün. Kesinlikle sonuca odaklan. Kota doldurmaya çalışma. İyi bir çalışma 3 saatlik bir çalışma değildir. Sana bir şeyler katan çalışmadır. Sana bir şey katmadığını düşünüyorsan, kitabın 10-20 sayfası artık tamamlandı diye bu çalışmadan memnun olma.
Sonuca odaklanmalısın
Haftada kaç deneme yapayım? Günde kaç soru çözeyim? Kaç kitap bitireyim? Günde kaç saat çalışayım? Bu soruları sormaktan vazgeçmelisin. Ben sana soruyorum şimdi. Yaptığın çalışmalar netlerini yükseltiyor mu? Yükseltmiyorsa neden?
Ben denemelerin gidişatına bakarım. Her şeyi deneme sonuçlarındaki artışlar söyler. Hatta sınavda ne yapacağına dair de en net bilgiyi o söyler. Ne kendinden ne kadar ödün verdiğin, ne günde kaç saat çalıştığın, ne de hangi kaynakları çözdüğün… Deneme sonucunun şimdi ne olduğu önemli değil, grafiğin nereye gittiği önemli.
