Fizik dersinin kapsamını belirleyen belge MEB'in öğretim programıdır. Hangi konudan ne kadar sorumlu olduğunuzu, hangi konularda matematiksel işleme girilmeyeceğini bu programdan görebilirsiniz.
Okullarda Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli uygulanıyor. Bu programa göre sınava girecek ilk öğrenciler 2028 YKS'de sınava girecek; 2027 dahil olmak üzere daha önceki sınavlarda TYT ve AYT kapsamı önceki programa göre belirleniyor.
Aşağıda Maarif Modeli'ndeki fizik kazanımlarının tamamını — 4 sınıf, 15 ünite, 106 madde — sınıf sınıf bulabilir, öğretim programının orijinalini indirebilirsiniz.
Kazanımlar MEB'in kendi öğretmenlerine yazıldığı için ilk bakışta size tuhaf gelebilir. Yine de sınava hazırlanırken elinizdeki en güvenilir belge budur. Piyasadaki birçok kaynak kendini programa göre güncellemediği için, çalışırken bir gözünüz kazanımlarda olmalı.
Maarif Modeli'nde kazanımlar nasıl yazılır?
Maarif Modeli ile birlikte programın dili değişti. Eskiden her madde kazanım başlığı altında yazılırdı; yeni programda maddelerin adı öğrenme çıktısı. Günlük konuşmada ikisi de "kazanım" diye anıldığı için bu sayfada da iki terimi birlikte kullanıyoruz.
Yeni programda her ünite iki ayrı başlıkla tanımlanıyor:
- Öğrenme çıktıları — öğrencinin o üniteyi bitirdiğinde ne yapabilecek olduğunu söyler. Aşağıdaki listede gördüğünüz maddeler bunlar.
- İçerik çerçevesi — o çıktıların hangi konular üzerinden işleneceğini söyler. Konu adlarını sınıf sayfalarımızda bulabilirsiniz.
Maddelerin başındaki kodlar da bir kalıba uyuyor. Örneğin FİZ.11.2.5 şu demek: fizik dersi, 11. sınıf, 2. ünite, o ünitenin 5. öğrenme çıktısı. Bir kaynakta bu kodlardan biriyle karşılaşırsanız, hangi sınıfın hangi ünitesinden söz edildiğini koda bakıp anlayabilirsiniz.
Öğretim programlarını indir
Sınava gireceğiniz yıl hangi belgeye bakacağınızı belirliyor. Aşağıda ikisi de var — önce kendi yılınıza ait olanı indirin.
2027 ve öncesi — Ortaöğretim Fizik Dersi Öğretim Programı
2027 dahil olmak üzere daha önceki YKS'lerde sorumlu olduğunuz program. Elinizdeki kaynağın kapsamını bu belgeye göre kontrol edin.
2028 ve sonrası — Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fizik Öğretim Programı
Okullarda uygulanan program; sınavda ilk kez 2028 YKS'de geçerli olacak. Bu sayfadaki öğrenme çıktıları bu belgeden alınmıştır.
Kazanımların hangi konulara dağıldığını sınıf sınıf görmek isterseniz 9. sınıf, 10. sınıf, 11. sınıf ve 12. sınıf fizik konuları sayfalarına bakabilirsiniz.
Sınıf sınıf fizik kazanımları
Maarif Modeli'ndeki fizik öğrenme çıktılarının tamamı — 4 sınıf, 15 ünite,
106 kazanım. Her maddenin başındaki kod (FİZ.9.1.1) MEB belgesindeki
numarasıdır.
Bu liste okulda işlenen dersin tamamını gösterir; sınav referansı olarak 2028 ve sonrasında geçerli olacaktır.
9. Sınıf Fizik Kazanımları
Fizik Bilimi ve Kariyer Keşfi
FİZ.9.1.1Fizik biliminin tanımına yönelik tümevarımsal akıl yürütebilmeFİZ.9.1.2Fizik biliminin alt dallarını sınıflandırabilmeFİZ.9.1.3Fizik bilimine katkıda bulunmuş bilim insanlarının deneyimlerini yansıtabilmeFİZ.9.1.4Bilim ve teknoloji alanında faaliyet gösteren kurum veya kuruluşlarda fizik bilimi ile ilişkili kariyer olanaklarını sorgulayabilme
Kuvvet ve Hareket
FİZ.9.2.1Birimleri SI birim sisteminde verilen temel ve türetilmiş nicelikleri sınıflandırabilmeFİZ.9.2.2Skaler ve vektörel nicelikleri karşılaştırabilmeFİZ.9.2.3Aynı doğrultu üzerinde yer alan farklı vektörlerin yön ve büyüklüklerine yönelik bilimsel çıkarım yapabilmeFİZ.9.2.4Vektörlerin toplanmasında kullanılan uç uca ekleme ve paralelkenar yöntemi ile bileşenlerine ayırma işlemine ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilmeFİZ.9.2.5Doğadaki temel kuvvetleri karşılaştırabilmeFİZ.9.2.6Hareketin temel kavramlarının tanımlarına yönelik tümevarımsal akıl yürütebilmeFİZ.9.2.7Hareket türlerini sınıflandırabilme
Akışkanlar
FİZ.9.3.1Basınca yönelik bilimsel çıkarımlarda bulunabilmeFİZ.9.3.2Durgun sıvılarda basınca yönelik bilimsel çıkarımlarda bulunabilmeFİZ.9.3.3Sıvılarda basıncın kullanıldığı günlük hayat örneklerine ilişkin sorgulama yapabilmeFİZ.9.3.4Açık hava basıncına ilişkin çıkarım yapabilmeFİZ.9.3.5Kaldırma kuvvetini etkileyen değişkenleri belirlemeye yönelik deney yapabilmeFİZ.9.3.6Kaldırma kuvveti ile sıvılardaki basınca neden olan kuvvet arasındaki ilişkiye yönelik çıkarım yapabilmeFİZ.9.3.7Akışkanın geçtiği borunun kesit alanı ile akışkanın sürati ve boru çeperlerine yaptığı basınç arasındaki ilişkiye yönelik tümevarımsal akıl yürütebilme
Enerji
FİZ.9.4.1İç enerjinin ısı ve sıcaklık ile arasındaki ilişki hakkında tümevarımsal akıl yürütebilmeFİZ.9.4.2Isı, öz ısı, ısı sığası ve sıcaklık farkı arasındaki matematiksel modele ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilmeFİZ.9.4.3Hâl değiştirme sıcaklığında bulunan saf bir maddenin hâl değiştirmesi için alınan veya verilen ısı miktarının bağlı olduğu değişkenler hakkında bilimsel çıkarım yapabilmeFİZ.9.4.4Isıl denge durumu hakkında bilimsel gözlem yapabilmeFİZ.9.4.5Isı aktarım yollarını sınıflayabilmeFİZ.9.4.6Günlük hayattaki deneyimlerinden yola çıkarak katı maddelerdeki ısı iletim hızını etkileyen etmenlere yönelik yansıtma yapabilme
10. Sınıf Fizik Kazanımları
Kuvvet ve Hareket
FİZ.10.1.1Yatay doğrultuda sabit hızlı hareket ile ilgili tümevarımsal akıl yürütebilmeFİZ.10.1.2İvme ve hız değişimi arasındaki ilişkiye yönelik tümevarımsal akıl yürütebilmeFİZ.10.1.3Yatay doğrultuda sabit ivmeyle hareket eden cisimlerin hareket grafiklerinden elde edilen matematiksel modelleri yorumlayabilme
Enerji
FİZ.10.2.1Kuvvet-yer değiştirme grafiği kullanılarak iş ile ilgili tümevarımsal akıl yürütebilmeFİZ.10.2.2İş, enerji ve güç kavramlarına ilişkin çıkarım yapabilmeFİZ.10.2.3Enerji biçimlerini karşılaştırabilmeFİZ.10.2.4Mekanik enerjiyi çözümleyebilmeFİZ.10.2.5Yenilenebilen ve yenilenemeyen enerji kaynaklarını karşılaştırabilme
Elektrik
FİZ.10.3.1Basit elektrik devresinde potansiyel fark, elektrik akımı ve direnç kavramlarının tanımına ilişkin analojik akıl yürütebilmeFİZ.10.3.2Elektrik yükünün hareketi üzerinden elektrik akımı kavramını çözümleyebilmeFİZ.10.3.3Ohm Yasası ile ilgili tümevarımsal akıl yürütebilmeFİZ.10.3.4Dirençlerin bağlanma türüne göre eşdeğer dirence ilişkin bilimsel çıkarım yapabilmeFİZ.10.3.5Üreteçlerin bağlanma türüne göre devreye sağladıkları potansiyel farka ilişkin bilimsel çıkarım yapabilmeFİZ.10.3.6Elektrik akımının oluşturabileceği tehlikelere karşı alınması gereken önlemlerle ilgili bilgi toplayabilmeFİZ.10.3.7Topraklama olayının önemini sorgulayabilme
Dalgalar
FİZ.10.4.1Periyodik hareketlere ilişkin deneyimlerini yansıtabilmeFİZ.10.4.2Dalgaların temel kavramlarına ilişkin operasyonel tanımlama yapabilmeFİZ.10.4.3Dalgaları özelliklerine göre sınıflandırabilmeFİZ.10.4.4Dalgaların yayılma süratini etkileyen etmenlere ilişkin bilimsel gözleme dayalı tahmin yapabilmeFİZ.10.4.5Su dalgalarında yansıma ve kırılma ile ilgili tümevarımsal akıl yürütebilmeFİZ.10.4.6Rezonans ve depreme ilişkin kavramlar üzerinden depremi sorgulayabilmeFİZ.10.4.7Depremle ilgili bilimsel model oluşturabilme
11. Sınıf Fizik Kazanımları
Kuvvet ve Hareket
FİZ.11.1.1Serbest düşme hareketi yapan cisimlerin ivmesine yönelik tümevarımsal akıl yürütebilmeFİZ.11.1.2Serbest düşme hareketi ile ilgili kanıt kullanabilmeFİZ.11.1.3İki boyutta sabit ivmeli hareket ile ilgili tümevarımsal akıl yürütebilmeFİZ.11.1.4Newton'ın Hareket Yasaları ile ilgili tümevarımsal akıl yürütebilmeFİZ.11.1.5Newton'ın Hareket Yasalarını serbest cisim diyagramını kullanarak yorumlayabilmeFİZ.11.1.6Statik ve kinetik sürtünme kuvvetlerini karşılaştırabilmeFİZ.11.1.7Sürtünme kuvvetinin matematiksel modeline ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilmeFİZ.11.1.8Limit hızı etkileyen değişkenler ile ilgili bilimsel çıkarım yapabilmeFİZ.11.1.9Düzgün çembersel hareket yapan cisimlerin yörüngeleri ve hız vektörleri hakkında analojik akıl yürütebilmeFİZ.11.1.10Düzgün çembersel hareketin değişkenleri arasındaki ilişkilerin matematiksel olarak modellenmesine ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilme
Elektrik ve Manyetizma
FİZ.11.2.1Elektrik yükleri arasındaki elektriksel kuvvetin matematiksel modeline yönelik tümevarımsal akıl yürütebilmeFİZ.11.2.2Elektriksel alanın matematiksel modeline yönelik tümevarımsal akıl yürütebilmeFİZ.11.2.3Faraday kafesi ve Faraday kafesinin kullanım alanları ile ilgili bilgi toplayabilmeFİZ.11.2.4Mıknatısların birbiriyle etkileşimine yönelik bilimsel gözlem yapabilmeFİZ.11.2.5Üzerinden akım geçen düz bir iletken telin oluşturduğu manyetik alana ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilmeFİZ.11.2.6Akım makarasının merkez ekseninde oluşan manyetik alanın matematiksel modeline ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilmeFİZ.11.2.7Elektromıknatısların kullanım alanlarına ilişkin bilgi toplayabilmeFİZ.11.2.8Manyetik alanda akım geçen düz bir tele etki eden kuvvete ilişkin matematiksel modele yönelik tümevarımsal akıl yürütebilmeFİZ.11.2.9Manyetik alanda akım geçen düz bir tele etki eden kuvvet ile ilgili deneyimini elektrik motorlarının çalışma prensibine yansıtabilmeFİZ.11.2.10Manyetik akıya etki eden etmenleri çözümleyebilmeFİZ.11.2.11İndüksiyon geriliminin matematiksel modeline ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilmeFİZ.11.2.12İndüklenme sonucu oluşan alternatif (değişken) akım hakkında bilimsel çıkarım yapabilmeFİZ.11.2.13Transformatörün yapısı ve kullanım alanlarına yönelik bilimsel çıkarım yapabilme
Optik
FİZ.11.3.1Işık şiddeti, ışık akısı ve aydınlanma kavramlarına ilişkin bilimsel çıkarım yapabilmeFİZ.11.3.2Düzlem aynaları kullanarak bilimsel model oluşturabilmeFİZ.11.3.3Küresel aynaların özelliklerine ilişkin karşılaştırma yapabilmeFİZ.11.3.4Küresel aynalarda görüntü oluşumu ile ilgili deney yapabilmeFİZ.11.3.5Işığın saydam ortamlardaki davranışını kullanarak deney yapabilmeFİZ.11.3.6Saydam ortamlarda görünür derinliğin, gerçek derinlik ve ortamların ışığı kırma indislerine bağlı olarak değiştiğine ilişkin bilimsel gözlem yapabilmeFİZ.11.3.7Fiber optik malzemelerin yapısı, çalışma prensibi ve kullanım alanlarına ilişkin bilgi toplayabilmeFİZ.11.3.8Prizmalar ve prizmalar ile kurulan birleşik sistemlerde ışığın izlediği yola ilişkin tümdengelimsel akıl yürütebilmeFİZ.11.3.9Merceklerin özelliklerine ilişkin karşılaştırma yapabilmeFİZ.11.3.10Merceklerde görüntü oluşumu ile ilgili deney yapabilme
12. Sınıf Fizik Kazanımları
Kuvvet ve Hareket
FİZ.12.1.1Torkun matematiksel modeline yönelik tümevarımsal akıl yürütebilmeFİZ.12.1.2Denge, kütle merkezi ve ağırlık merkezi ile ilgili kanıt kullanabilmeFİZ.12.1.3İtme (İmpuls) ve momentum değişimi arasındaki ilişkiye yönelik bilimsel çıkarım yapabilmeFİZ.12.1.4Momentumun korunumunu veriye dayalı tahmin edebilmeFİZ.12.1.5Eylemsizlik momentine yönelik tümevarımsal akıl yürütebilmeFİZ.12.1.6Açısal momentumun korunumuna yönelik tümevarımsal akıl yürütebilme
Enerji
FİZ.12.2.1Yay sabitini tanımlamak için deney yapabilmeFİZ.12.2.2Yay sabitinin matematiksel modeline ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilmeFİZ.12.2.3Yayın esneklik potansiyel enerjisinin matematiksel modeline ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilmeFİZ.12.2.4Sürtünme kuvvetinin yaptığı işe yönelik tümevarımsal akıl yürütebilmeFİZ.12.2.5Enerjinin dönüşümü ve korunumuna ilişkin bilimsel çıkarım yapabilmeFİZ.12.2.6Mekanik sistemlerin verimi ile ilgili tümevarımsal akıl yürütebilme
Dalgalar
FİZ.12.3.1Doğrusal su dalgalarında kırınım olayına ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilmeFİZ.12.3.2Dairesel su dalgalarında girişim olayına ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilmeFİZ.12.3.3Işıkta girişim ile ilgili deney yapabilmeFİZ.12.3.4Işıkta kırınım ile ilgili deney yapabilmeFİZ.12.3.5Elektromanyetik dalgaları sınıflandırabilmeFİZ.12.3.6Işık renklerinin dalga boyları hakkında tümevarımsal akıl yürütebilmeFİZ.12.3.7Mekanik veya elektromanyetik dalgaların kullanıldığı cihazlardaki dalga türlerini sorgulayabilme
Madde ve Doğası
FİZ.12.4.1Planck sabitinin modern fiziğin doğuşundaki etkisini çözümleyebilmeFİZ.12.4.2Fotoelektrik etkinin bağlı olduğu koşullar ve foton kavramına ilişkin tümevarımsal akıl yürütebilmeFİZ.12.4.3Fotoelektrik etkinin uygulamaları ile ilgili sorgulama yapabilmeFİZ.12.4.4Yarı iletkenlerin kullanım alanlarını ve önemini sorgulayabilmeFİZ.12.4.5Süper iletkenlerin kullanım alanlarını ve önemini sorgulayabilmeFİZ.12.4.6Standart modelin bileşenlerini çözümleyebilmeFİZ.12.4.7Modern Atom Teorisi ile ilgili bilgileri yapılandırabilmeFİZ.12.4.8Nükleer enerjiyi sorgulayabilme
Sık sorulanlar
Ben hangi programdan sorumluyum?
Belirleyen şey, hangi yıl sınava gireceğiniz:
- 2027 ve öncesi — önceki programdan sorumlusunuz. Maarif Modeli okulda işleniyor olsa bile sınav kapsamınız değişmiyor. 2026–2027 öğretim yılında 12. sınıfta olan öğrenciler bu gruba giriyor.
- 2028 ve sonrası — Maarif Modeli'nden sorumlusunuz. Bu sayfadaki öğrenme çıktıları sizin referansınız. Şu anda 9, 10 ve 11. sınıfta olan öğrenciler bu gruba giriyor.
Sınavda hangi konudan kaç soru geldiğini görmek için TYT ve AYT fizik konuları ve soru dağılımı sayfasına bakabilirsiniz.
Sınıf içinde de aynı soru sorulur: "9. sınıftayken başka bir program vardı, şimdi 12. sınıftayım; hangisine bakayım?" Cevap, okuduğunuz yılın müfredatı değil, sınava gireceğiniz yıl geçerli olan programdır.
Bu tartışma 2019 YKS öncesinde de yaşanmıştı. MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, öğrencilerin sorumlu olacağı programı ÖSYM'ye göndererek tartışmayı bitirmişti. Maarif Modeli'ne geçişte de sınır aynı şekilde net: 2028.
MEB kitabında yer alan her şeyden sorumlu muyum?
Pratikte evet. ÖSYM sizin aldığınız eğitimi referans alarak sorularını hazırlar.
Ama dikkat: MEB'in kitaplarında konular bazen kazanımların çizdiği sınırın ötesinde ele alınıyor. Örneğin kazanımlarda "matematiksel işlemlere girilmez" denildiği hâlde, kitapta örnek çözülürken matematiksel işlem yapıldığını görebilirsiniz. Bu, o işlemlerin sınavda çıkacağı anlamına gelmez — yazar konuyu açıklayabilmek için yapmış olabilir.
Böyle durumlarda referansınız her zaman kazanımlar olmalı.
Geçmiş müfredat değişiklikleri
Maarif Modeli'nden önceki programda da fizik birkaç kez elden geçmişti. En belirgin değişiklik 2018'de oldu: birçok matematiksel işlem müfredattan çıkarıldı, kazanım listelerinde matematiksel işleme girilmeyecek konuların altı çizildi.
O belgelerin ortak yanı şuydu: neyin olacağından çok neyin olmayacağını söylüyorlardı. Sebebi, ÖSS ve sonrasındaki YGS–LYS döneminden kalan bazı alışkanlıkları değiştirmekti.
Eski programa göre hazırlanmış kaynaklarda hâlâ bugün sorumlu olmadığınız konulara rastlayabilirsiniz. Şüpheye düştüğünüzde ölçünüz yukarıdaki öğrenme çıktıları olsun.
